Onlangs was ik in een kerk waar ze geconfronteerd worden met nieuwkomers. Niet één, twee of een paar, maar tientallen nieuwe mensen die binnenkomen zonder enige kerkelijke achtergrond.Dat is natuurlijk geweldig. Veel kerken verlangen naar groei. Maar wat gebeurt er wanneer de komst van nieuwe mensen niet alleen mooi en bemoedigend is, maar het ook iets doet met de gemeente. 

Zeker wanneer het gaat om mensen die niet in de kerk zijn opgegroeid. Mensen die Jezus pas recent hebben leren kennen of opnieuw op zoek zijn gegaan. Zij nemen niet automatisch alle gewoontes, gebruiken en (ongeschreven) regels over die voor anderen misschien heel vanzelfsprekend zijn geworden.

Mag het iets doen met onze gemeente?

Nieuwkomers kijken anders. Ze stellen vragen. Soms heel eenvoudige vragen, maar juist daardoor heel belangrijke vragen. Waarom doen jullie dit eigenlijk zo? Waarom gebruiken jullie deze woorden? Waarom vinden jullie dit zo belangrijk?

Voor mensen die al jarenlang onderdeel zijn van een gemeente, soms zelfs hun hele leven, kan dat ingewikkeld zijn. Veel gewoontes zijn immers niet zomaar ontstaan. Ze zijn verbonden met herinneringen, overtuigingen en geloofservaringen.

Maar misschien is het juist een zegen wanneer nieuwe mensen ons helpen opnieuw na te denken over dingen waar we al lang niet meer over hebben nagedacht. En uiteindelijk het allerbelangrijkste: kunnen we nog uitleggen wie Jezus voor ons persoonlijk is?

Kunnen we nog uitleggen wie Jezus voor ons persoonlijk is?

Die vragen raken niet alleen de kerkdienst op zondagmorgen. Ze raken de hele manier waarop we gemeente zijn. Natuurlijk zeggen we dat iedereen welkom is, maar wat bedoelen we daar precies mee? Zijn nieuwe mensen welkom zolang ze zich aanpassen aan hoe wij het gewend zijn te doen? Of zijn ze ook welkom wanneer hun aanwezigheid onze groepen, gesprekken en gewoontes verandert?

Wat gebeurt er wanneer iemand in een Bijbelstudie vragen stelt die voor anderen misschien vanzelfsprekend lijken? Wat gebeurt er wanneer iemand de kerkelijke taal niet begrijpt? Echte gastvrijheid is meer dan iemand vriendelijk begroeten bij de deur of een plek aanbieden in de zaal. Het betekent dat iemand daadwerkelijk onderdeel kan worden van de gemeenschap.

Onderscheid tussen de kern van het evangelie en onze vertrouwde religieuze en culturele achtergrond.

Ook in het Nieuwe Testament zien we hoe de komst van nieuwe gelovigen bestaande gemeenten voor wezenlijke vragen stelde. In Handelingen 15 gaat het om niet-Joodse mensen die tot geloof in Jezus kwamen. De vraag was of zij eerst Joods moesten worden - inclusief besnijdenis en het houden van de wet - om werkelijk bij Gods volk te horen. De apostelen en oudsten kwamen tot de overtuiging dat zij geen onnodige last op deze nieuwe gelovigen mochten leggen. Daarmee moesten de eerste christenen scherp onderscheid maken tussen de kern van het evangelie en wat verbonden was met hun eigen vertrouwde religieuze en culturele achtergrond.

Ook Paulus houdt rekening met mensen die van buiten de gemeente binnenkomen. In 1 Korinthe 14 schrijft hij over de samenkomsten van de gemeente en stelt de vraag wat er gebeurt wanneer iemand aanwezig is die niet vertrouwd is met wat er gebeurt.

Wat mij hierin raakt, is dat Paulus er kennelijk rekening mee houdt dat zulke mensen binnenkomen. De samenkomst is gericht op aanbidding van God en de opbouw van de gemeente, maar Paulus vraagt tegelijk aandacht voor begrijpelijkheid. Kan iemand die nieuw binnenkomt ontdekken dat God aanwezig is?

Houden we er nog rekening mee dat mensen nieuw binnen kunnen komen?

Volgens mij blijft dat een belangrijke vraag voor iedere kerk vandaag. Elke kerkdienst, waar dan ook, zou volgens mij (mede) gericht moeten zijn op mensen die nieuw zijn. Mensen die zoeken. Mensen die misschien voor het eerst sinds lange tijd of zelfs voor het eerst in hun leven een kerk binnenkomen.

Dat betekent niet dat een kerkdienst oppervlakkig moet worden of dat alles aangepast moet worden aan bezoekers. Integendeel. Mensen zoeken vaak juist echtheid, inhoud en een ontmoeting met God. Maar de vraag is wel: kunnen ze begrijpen wat er gebeurt?

Misschien begint het zelfs nog een stap eerder. Verwachten we eigenlijk nog wel dat er mensen binnenkomen die Jezus niet kennen?

Ik ken gemeenten waar regelmatig nieuwe mensen binnenkomen. Mensen die geraakt worden door Jezus, die groeien in geloof en vervolgens zelf weer anderen meenemen. Tegelijk ken ik ook gemeenten waar bijna nooit iemand zonder kerkelijke achtergrond binnenstapt.

Dat is geen eenvoudige constatering. Iedere gemeente heeft een eigen context en er spelen veel factoren mee. Toch denk ik dat we de vraag eerlijk moeten durven stellen: als er jarenlang nauwelijks nieuwe mensen bijkomen, raakt ons dat dan nog?

Uiteindelijk gaat dit niet om volle zalen of om de groei van onze eigen gemeente. Het gaat om de groei van Gods Koninkrijk. Het gaat om mensen die Jezus leren kennen.

Het gaat om de groei van Gods Koninkrijk!

Misschien staan veel kerken vandaag opnieuw voor de uitdaging waar de eerste kerk ook voor stond. Durven we ruimte te maken voor nieuwe mensen en voor de vragen die zij meenemen? Durven we opnieuw na te denken over onze taal, gewoontes en manier van gemeente-zijn?

Niet omdat alles anders moet of omdat tradities geen waarde hebben. Maar omdat de kerk nooit bedoeld is als een plek waar we vooral bewaren wat vertrouwd is. De kerk is een gemeenschap die leeft vanuit de missie van Jezus.

En als God nieuwe mensen brengt, is misschien de belangrijkste vraag vooral of wij bereid zijn ruimte te maken voor wat God aan het doen is.

Zijn we bereid om ruimte te maken voor wat God aan het doen is?